Neistagentur á Eiði í 1963: Standandi frá vinstru: Emmely Mikkelsen, Turid Hansen, Rannvá H. Jensen og Hildigunn Weihe. Húkandi f.v: Turið Debes Hentze, Helena Mortensen og Margit Hjalmarsdóttir.

Myndin omanfyri er søgulig, tí hetta er fyrsta mynd tikin av gentuliði hjá  Neistanum. Gentur og dreingir byrjaðu at spæla landskapping í 1963, áðrenn var bara kapping fyri 1. deild og 2. deild menn og kvinnur. Lið hjá Neistanum vóru á Eiði 7. juli 1963 og spældu vinardystir á Mølini ímóti EB. Siglt varð við postbátinum úr Vágsbotni til Oyrar, og liðini vóru koyrd víðari við bili til Eiðis. EB hevði tá lið bæði í mansdeildini og kvinnudeildini, men miðskeiðis í 1970 árunum bleiv hondbóltsspælið eitt innanduraspæl, og tá mátti EB við tíðini leggja kongin. Nú er so komin snotulig høll á Eiði. Læs resten →

Fiskurin kemur upp á land at venda, fyri síðani at vera koyrdir til virki kring landið. (Mynd Vagnur)

Tá eg mikumorgunin spákaði á Vestaru bryggju og eygleiddi, meðan tvey skip landaðu til landingarmiðstøðina, sveimaðu tankarnir eina løtu. Eg sá fyri mær allar trolbátarnar og línubátarnar liggja við bryggju søkkladnar við fiski undan Føroyum. Eg leitaði longur aftur í tíðina, tá saltfiskatrolararnir Brandur Sigmundarson, Magnus Heinason, Fiskanes, hvussu teir nú allir eita, landaðu saltfisk til Bacalao. Mær er sagt, at okkurt árið tók Bacalao ímóti 15000 tonsum av feskum fiski til virkingar. Nú er hetta alt søga, og alt virksemið hjá Bacalao og seinni Fiskavirking er stein deytt. Herfyri vóru allar maskinurnar á flakavirkinum seldar av landinum. Tó so, nakað av fiskavirksemi er, tí bátar og skip landa til landingarmiðstøðina. Fiskurin verður landaður og flokkaður fyri síðani at fara í lastbilum til fiskavirki kring landið. Fara vit yvir á “Ískaiina”, er næstan eisini steindeytt, tó hissini útróðrarbátur heldur til í egningarskúrunum, men bátarnir eru seinnu árini fækkaðir heilt nógv í tali. Kanska kunnu vit fegnast um, at nógv ungfólk koma at halda til í Saltsøluni, men var rætt, fór vinnan avstað við Saltsøluni. Uttan iva verður seinur dagar, at veruligt fiskaarbeiði aftur gerst veruleiki á Vestaru bryggju. (Vagnur)

Skútarar av hesum slag hava einki at gera inni á vágunum í Havn. (Mynd: Ùtlendsk mynd)

Herfyri hendi syrgilig vanlukku á Keypmannar havn. Ein vatnskutari rendi við nógvari ferð á lítlan leigaðan ferðamannabát. Tvær ungar amerikanskar kvinnur doyðu. Førarin á skutaranum er fongslaður fyri óviljað manndráp, og hini nýggju ungfólkini eru eisini ákærd í málinum, tí tey rýmdu frá staðnum og eisini sigldu alt ov skjótt í havnini. Í Danmark er lógarverk um skjóttgangandi vatnskutarar og skjóttgangandi bátar. Millum annað skal ein vatnskútari vera 300 metrar úr landi. Men í Føroyum finst eingin lóg á økinum. Eg havi spurt meg fyri hjá havnarmeistaranum í Havn og hjá løgregluni. Svarini eru stutt. Læs resten →

Mynd frá 1955. Áhugavert eisini at síggja bilsniðini, bátarnar, og tað, at bilar koyra niðan Tórsgøtu. (Mynd Havnin – fólk og yrki)

Sá í morgun í bókini Havnin – fólk og yrki, at Sjómansheimið í Vágsbotni og eg eru mest sum javngomul. Tað var í 1949, at hundrað ára gomlu “fysikus” húsini vóru niðurtikin, og farið var undir at byggja stórt nýmótans sjómansheim. Um heystið var farið at grava út, og 12. august 1956 var Sjómansheimið vígt. Olaf Mortensen teknaði, og Petur Michelsen stóð fyri arbeðinum. Í 1967 var bygd ein hædd aftrat oman á Sjómansheimið. Minnist heilt væl, at nógvir navigatørar búðu á Sjómansheiminum, og tá ítróttafólk komu til Havnar, búðu ella ótu tey á Sjómansheiminum. Myndina omanfyri eigur Kirstin Johannesen, sum er dóttir “Pidda”, sum í nógv ár var fyristøðumaður á heiminum. Ì fyrstu hædd helt kjøthandilin hjá Jens Reinert til, og eisini barberarnir Frantzen og Ellingsgaard. Myndin omanfyri er frá 1955, og áhugavert at síggja bilar koyra niðan Tórsgøtu, og har standa eisini tveir bátar “parkeraðir”. Í 1955 var Molin ikki longdur í fulla longd, og mangan var uppgangur á lágættunum í Vágsbotni, har sjógvurin kundi koma niðan um Sjómansheimið. (Vagnur)

Vøkur róðrarsjón. 5-mannaførini við dreingjum liggja við startin í Runavík. Tríggir bátar við hvítum drekastevni. Sig so tað. (Mynd Hvannrók)

Eg kann gerast so dundrandi argur og keddur, tá fleiri manningar kring landið ikki møta til ódnartøkini. Nógv fólk bæði í Róðrarsambandinum, fólk á staðnum og onnur brúka fleiri leygardagar, tí tey eru góð við kappróðurin, og so møta nógvir bátar ikki. At hugsa sær, at heilt lið av dómarum og fyrireikarum fara til Runavíkar, so er bara ein bátur við úr Eysturoynni. Hvar eru allir teir gulu bátarnir, sum róðu í fjør, og hvar eru ljósagrønu bátarnir úr Fuglafirði? Hoyrdi, at nakrar manningar vóru á venjingarlegu Suðuroy. Álvaratos, ikki er neyðugt at fyriskipa eina venjingarlegu, tá ódnartøkini vera rógvin. Læs resten →

Tú kanst hugleiða góða løtu um myndina, sum sigur so nógv. (Mynd Fornminnissavnið)

Altíð áhugavert at síggja gamlar myndir og sammeta tær við myndina í dag. Myndin omanfyri er frá 1933, og har er mangt áhugavert at síggja. Hugnaligu neystini, eingir bilar, opnir smáir bátar, og myndin boðar frá friðsælu á Kongabrúnni. Vit síggja til høgru tá stóru húsini hjá Evensen, har hotell var latið upp í 1935. Í 1950 kom eldur í, og tað gamla hotellið brann í grund. Eftir eldsbrunan var farið undir at byggja hotellið uppaftur, sum stóð liðugt í 1952. Miðskeiðis í myndini stendur skrivað Dimmalætting á hvítum húsum. Vit síggja eisini handilin hjá Poul í Geil og Carl á Lag, og so kemur handilin hjá Essaba undan vinstrumegin nú Cafe Natúr. Havi mangan hugsað, hvussu var við byggiætlan um hetta mundið. Smá og stór hús hvørt um annað, og húsini venda í allar ættar. Tó hugnaligt og vakurt umhvørvið, har hús nógvastaðni har á leiðini eru varðveitt. Vit kunnu vera samd um, at vit kundu havt varðveitt meira av gomlu havnini, har hús vóru niðurtikin og burturbeind, og ljótir betongklossar bygdir ístaðin. Komi júst at hugsa um, at um hetta mundið læt Hans Jacob Jakobsen upp matvøruhandilin Smæruna í Vørðsluni. Pápi mín arbeiddi har í 48 ár, og hann segði okkum, at fólk ávaraðu Hans Jakku at lata upp handilin, tí hann lá so avsíðis. Smæran skuldi gera størsti og fyrsti sjálvtøkuhandil í Føroyum. (Vagnur)

Mynd frá 1987/88. Henrik skýtur brotskast, meðan Sámal Hansen og Kári Mortensen eygleiða. (Mynd Vagnur)

Syrgilig tíðindi at hoyra mánamorgunin, at Henrik Gerster brádliga var deyður bert 52 ára gamal. Ikki nógvir dagar síðani, at Henrik var í Hoyvíkshøllini, tá stór mannfjøld hátíðarhildu, at H71 hevði vunnið meistaraheitið. Stórhending í føroyskum hondbólti, tá tað eydnaðist H71 fáa Henrik Gerster til Føroya í 1987 at spæla við besta liðnum. Henrik Gerster er besti álopsspælarin, og spælarin, sum hevur skotið harðast í føroysku kappingini nakrantíð. Havi ringt til Ásvald Simonsen, sum býr í Danmark, og spurt hann, hvussu tað eydnaðist honum at fáa Henrik til Føroya, tí boð vóru jú nógvastaðni eftir stórskjúttanum. Og Ásvald sigur soleiðis, tá hann fyri tretivu árum síðani fekk Henrik Gerster til Føroya. Læs resten →

Roykingin er minkað millum ung í Føroyum, men enn er langt á mál.

Nógv er broytt seinastu árini, tá ið talan er um at roykja. Hvønn dag fáa vit í fjølmiðlunum at vita, hvussu vandamikið er at roykja, og dentur verður serliga lagdur á, hvussu vandamikil “passiv” royking er. Hugburðurin er broyttur nógv til tað betra, og roykjarar fáa eingi rættindi longur í skúlum og á arbeiðsplássum. Ikki er longur loyvt at roykja á almennum støðum, og fólk skulu vera fylt átjan ár, skulu tey keypa ein pakka av sigarettum. Alt hetta verður gjørt til tess at tálma roykingini. (Greinin skrivað í 2013) Læs resten →

Havnartrolarin Fiskanes landar til Bacalao. Nógvar hendur til arbeiðis, og brúk var eisini fyri ungdómum at landa trolaran. Í lastini var allur fiskur tikin upp við hond, og elspøl vóru brúkt at hiva kurvarnar úr lastini. (Mynd Lossingarmenn í Havn)

Vit ungu í 1960-árunum høvdu ikki trupulleikar at forvinna okkum nakrar krónur í summarfrítíðini. Boð vóru mangan eftir okkum, og tað ráddi jú um at útvega sær pening at brúka á ólavsøku. Nógvar hendur vóru til arbeiðis, tá trolarar landaðu saltfisk á Vestaru bryggju, tí mest sum alt arbeiðið var gjørt við handamegin. Saltfiskurin skuldi takast upp við hond í lastini og fyllast í kurvar fyri síðani at hivast upp á bryggjuna. Haldi meg ikki hava arbeitt í lastini, men vit koyrdu vognarnar, sum vit síggja á myndini. Á hvørjum vogni stóðu tríggjar kurvar. Havi magan hugsað, at hetta kundi vera lønandi vinna hjá Bacalao, tí heilt nógv fólk vóru til arbeiðis, og harvið nógvar vikulønir gjaldast landarum. Minnist eisini allar kvinnurnar, sum vaskaðu saltfiskin at gera kláran at turka í serligu turkirúmum á næstu hædd. Vit ungu vóru dagliga niðri á Vesturu bryggju, tí har var altíð so nógv spennandi at síggja. Nógv virksemi. Onkuntíð lossaðu vit eisini tunnustavar til tunnivirkið oftast úr skipinum Hólmi. Tunnuvirkið helt til í Saltsøluni. Vit fylgdu eisini við, hvussu nógv ymsu trolararnir fiskaðu, og Fiskanes fiskaði væl. Síggi fyri mær Hans Paula Johannessen skipara og seinni stjóra á Saltsøluni ganga á bryggjuni. Hans Pauli hoyrdist, har hann var. Vart tú fjúrtan/fimtan ára gamal, fekst tú hálva arbeiðsmannaløn. (Vagnur)

Tríggir bátar brotnaðu í ódnini í 2008.

Ódnarveðrið í 2008 gjørdist kostnaðarmikið fyri Norðdepils-Hvannsunds Róðrarfelag, tí 10-mannafarið Norðingur og gamla 5-mannafarið Ritan fóru í knús og kundu ikki umvælast. Nýggi Sundabáturin, sum ikki var spoytaður, var eisini so mikið illa farin, at ikki var vist, um báturin gjørdist aftur. Greinina skrivaði eg á heimasíðuni www.drekin.fo í 2008.   Læs resten →