Tað var, meðan Rasmus Jørgen Winther var prestur í Havn, at prestagarðurin í Sandagerði var bygdur í 1789. Mynd Havnin – fólk og yrki)

Nú ein dagin stóð eg í Sandagerði og eygleiddi gamla prestagarðin, sum var bygdur í 1789. Kom at hugsa um, hví tey bygdu prestagarð so langt frá Havnini og Havnar kirkju, sum er frá 1788. Tá búðu 600 fólk í Havn, og fyrsti bilurin kom jú ikki til Føroya fyrr enn 130 ár seinni. Langt var hjá prestinum at ganga til arbeiðis heim í Havnar kirkju, men so skal sigast, at tá ferðaðust tey eisini á hestbaki og í hestavogni. Jákup Dahl próstur (1878-1944) búði til sín doyggjandi dag í prestagarðinum, og í dag býr Sverri Steinhólm prestur har. Tá vit sum børn seinast í 1950-árunum lærdu okkum at svimja í Sandagerði búði Sverri Dahl við familju í prestagarðinum. Sverri var sonur Jákup Dahl próst.

Eisini er áhugavert har á leiðini, at Dronning Alexsandrine hospital var bygt júst har í 1924, tí sjúkrarhúsið lá eisini lagt frá Havnini, og fyrsti bilurin kom ikki til Føroya fyrr enn 6. mai 1922. Uttan iva vóru fólk tá framsíggin, so sjúkrahúsið hevði møguleikar seinni at byggja út, men eisini spældi inn, at sjúkrahúsið skuldi hava gott útsýnið. Grundarsteinurin til Landssjúrkrahúsið var lagdur í 1962 og seks ár seinni var tað tikið í nýtslu. Serlig Dronning Alexandrihospital, sum nú er føðideild, liggur væl í landslagnum. (Vagnur) Læs resten →

Sílakvinnurnar í 1947. Aftan frá vinstru: Tønni Jacobsen, Katrina Nónskarð, Anna Maria Mortensen og Erika Vágseið. Framman frá vinstru: Ingibjørg Samuelsen, Gunnvør Debes og Inga í Dali. (Mynd Havnar Róðrarfelag)

Myndin av sílakvinnum er frá 1947, og tá var Christian Eli Lamhauge formaður í Havnar Róðrarfelag. Christian Eli, sum var úr Lamba, er pápi Eyðfinn og Berghild Lamhauge. Eyðfinn kenna vit sum fótbóltsspælara í HB, og Berghild er mamma Chirstian Eli Holst, sum spældi á føroyska fótbóltslandsliðnum. Undir krígnum stóð ikki á at manna bátar, tí so nógv fólk var heima, men fyrstu árini eftir kríggi fóru tey ungu í eyst og vest. Ungu menninir fóru nógvir til skips, og nógvar ungar kvinnur fóru út at tæna ella fóru uttanlands antin í lestrarørindum ella at finna sær arbeiði.

Eg minnist bara tvær kvinnur á myndini, og tað eru Ingibjørg og Katrina. Ingibjørg í Horni, sum nýggja 5-mannafarið eitur eftir, og so Katrinu, sum var gift Ivan Carlsen. Tey arbeiddu bæði í gamla svimjihyli í Gundadali. Síðani líkist Gunnvør Debes-slagnum yvir við Strond. Gunnvør spældi eisini hondbólt við Neistanum, men hon doyðu ung av krabbameini. Síðani er tað Inga í Dali, sum eisini líkist teimum í Dali. Hinar kvinnurnar kennist eg ikki við. Myndin er áhugaverd, tí kvinnurnar hava serligt  búmerki í bringuni. Tað er hvørki búmerki hjá Havnar Róðrarfelag ella tildømis Neistanum og Havnar Fimleikafelag. Kanska onkur kann upplýsa okkum um búmerkið, sum uttan iva hevur føroysku litirnar. Róðrarbúnin hjá sílakvinnum er hin sami, sum aðrar maningar hjá Havnar Róðrarfelag eru í um hetta mundið. Hvít skjúrta við upprullaðum ermum og i terlenbuksum. (Vagnur)

Svarta rondin um hálsin á Turkadúgvuni sæst væl. (Mynd Vagnur)

Hevur tú breyðmolar og kastar teir á gøtuna fram við ánni í Plantasjuni, gongur lítið bil, so eru dúgvurnar hjá tær. Bládúgvan og Turkadúgvan. Serliga bládúgvan er ótrúliga vakur litfagur fuglur. Liturin er vakur grábláur, aftast á velinum er hon svørt, og tvørtur um veingirnar ganga tvær svartar rendur. Hálsurin glitrar og skyggir av grønum og reyðum fjøðrum. Beinini korkareyð og eyguni gulbrún. Bládúgvan er støðufuglur í Føroyum. Bládúgvan dámar best at liva nær sjógvi. Læs resten →

Myndin av ensku gravunum er áhugaverd, men ikki minnist meg at hava sæð hesar lágu garðar um gravirnar. Eingi hús eru komin norðan fyri Velbastaðvegin og niðan á Heyggin Mikla. (Mynd: Børge Henriksen, sáli)

16. oktober 2012 skrivaði eg grein um kirkjugarðin við Velbastaðvegin. Helt, at tað kundi verið áhugavert at vitað, hvussu nógv fólk vóru grivin síðani 1935, tá fyrsta grøvin var grivin. Gamli kirkjugarðurin á Svínaryggi var vorðin ov lítil í 30-árunum. Vit ungu í 1950-árunum, sum lærdu okkum at svimja í tveimum hyljum í Sandá, gingu mangan framvið kirkjugarðin, har vinarligi Poli í Mattlág tá var gravari. Vit hildu tað vera ótrúliga løgið at gera nýggjan kirkjugarð í 1935 so langt frá miðbýnum og Havnar Kirkju. Nú viðkað tey enn einaferð kirkjugarðin hesaferð oman ímóti Sandá. Eini 6100 fólk og hundrað urnir eru grivin í kirkjugarðin.  Læs resten →

Uttan iva var okkurt galið við motorinum, tí komu teir inn í Føroyum. (Mynd Vagnur)

Gekk mær í morgun túr á Vestarubryggju, og har lá lítli ferðamannabáturin Gunna Valgeirs av Ísafirði. Tá eg sá nakað av vatni og olju renna á sjógv, segði eg dana, sum stóð við lúnningina umborð, at teir kundu rokna við stórari bót, lótu teir olju á sjógv. Tað var ikki dieselolja men svørt smyrjiolja blanda við vatni, sum rann á sjógv. Danin yppaði øksl, tá hann sá oljuna á sjónum. Hann skundaði sær niður í maskinrúmið, har teir uttan iva arbeiddu upp á motorin. Annars segði danin mær, at Gunna Valgeirs sum tekur fjøruti ferðafólk, var ávegis til Grønlands, har báturin skal brúkast til “hvala-safari”, sum hann málbar seg. Nakrar metrar longri  úti á “Ískaini” stóðu útlendingar og fiskaðu ella rættari sagt stóðu á seiðabergi. Menn fiskaðu eisini á bryggjuni við Bacalao, og tá Bacalao var virkið, var nógvur seiður á Vesturvág. Sjóvarfallið gjørdi av, nær seiðurin kom inn um Molan. Eg siggi mangan, at útlendingar fáa seið og eisini onkran smáfisk, men í morgun høvdu teir higartil einki fingið. (Vagnur)

Sleipistøðin stóð liðug í desember mánað í 1938. Nógv annað áhugavert er at síggja á hesi mynd.

Tá eg síggi myndina omanfyri, komi eg at hugsa um frálíku bókina Tórshavnar Skipasmiðja 50 ár, sum kom út í 1986, og sum Jógvan Arge skrivaði. Havi mangan hugsað um, hví skipasmiðjan var løgd júst í Sjapholinum, tí har var nakað bratt vestureftir, um skipasmiðjan skuldi byggjast út. Havi lisið onkrastaðni, at einaferð vóru tankar um at byggja skipasmiðju inni í Vágsbotni. Annars fór skipasmíð fram í Álakeri fyrst í 1900-talinum, har Lias í Rættará og Laurits í Mortansstovu høvdu bátahallir og lítla sleipistøð. Tá var talan um deksbátar. Um hetta mundið var Havnin brimpláss, og uttan iva valdu Kjartan Mohr og teir at leggja skipasmiðjuna í Sjarpholinum, tí har var hon best vard fyri veður og vindi. Tógvið stríð var at fáa fatur í sleipistøðini, og stríðið stóðst um, hvørs bedingsvognurin kundi taka skip uppá 800 til 1000 tons ella upp til 600 tons. Hetta snúði seg alt um pening og fígging, tí nógvir partar vóru inni í átakinum millum annað kommunan.  Læs resten →

Neistadreingir í Noregi í 1964. Frá vinstru aftast: Finn Bjørn Guttesen, Jógvan Martin Mørk, Niels Símun Johannessen, Tønnis Wardum, Elinborg Trond Johansen, ferðaleiðari, Sólrun Mikkelsen, ferðaleiðari, Mai Breckmann og Helena Mortensen, Húkandi í miðjuni frá vinstru: Bjarni Samuelsen og Sverri Wang. Fremst frá vinstru: Tummas Joensen, Echardt Persson, Eyðfinn Lamhauge og Kristian á Neystabø.

Myndirnar omanfyri er søguligar í neistahøpi, tí hetta er fyrstu ungdómsliðini, sum fóru uttanlands at spæla hondbólt. Fyri 1963 vóru eingi dreingja-ella gentulið, og hyggur tú í hagtølini frá hesi tíð, var bara kapping fyri menn í 1. deild og 2. deild og kvinnur í 1. deild og 2. deild. Fyrsta landskapping fyri dreingir og gentur var spæld í 1963, har spælarar vóru frá tólv til sekstan ára gamlir. Tá var spælt á grúsvølli uttandura um summarið. Læs resten →

Myndin er frá poppkonsert í Sjónleikarhúsinum í 1967. Nógv kend andlit, og nógv eru tíverri eisini farin.

Í 1967 var stórhending í Sjónleikarhúsinum, tí tá varð skipað fyri størsta “poppshowi” nakrantíð. Í november mánað hetta árið var Sjónleikarhúsið stúgvandi fult við ungum fólki. Á pallinum skuldu kappast bólkarnir Bumle Bees, Cream Crackers, Islanders, Leikar, Silly boys, Snippies og Thunderbirds. Ein sokallað føroyameistarakapping. Kappingin fór fram á tann hátt, at áhoyrarar, sum høvdu keypt sær leikskrá, sluppu at atkvøða, hvør tónleikabólkur var best, men veikleikin var, at allir áhoyrararnir høvdu ikki keypt sær leikskrá. Hetta fanst millum annað Sosialurin at. Læs resten →

6-mannaførini við monnum. Nærmast Sundabáturin, síðani Páll Fangi, Lómur, Hósvíkingur og Gongurólvur. (Mynd Hvannrók)

Tað frøir mítt róðrarhjarta, at ódnartøk eisini vera fyriskipað í Hvannasundi. Í sambandi við at Norðdepil í fjør fylti 150 ár, ynsktu tey at fáa ódnartøkini norður, og róðrarnir eydnaðust so mikið væl, at tey bjóðaðu seg eisini fram í ár. At fara Norður um Fjall við so nógvum bátum á vognum gjøgnum tveir trongar ótíðarhóskandi tunlar frá 1967, krevir sítt. Hetta eyndaðist eisini væl, tí løgreglufólk stóð við tunnilsmunnarnar og leiddu ferðsluna gjøgnum í smáum “konvoium”. Føroyskur kappróður má ikki miðsavnast, og heldur ikki ódnartøkini. Í fagrasta summarveðri vóru ódnartøkini í Hvannasundi væl fyriskipað og avgreidd, og sum eisini setti punktum fyri róðrarárið 2017. Marnhild Sørensen er forkvinna í Norðdepils-Hvannasunds róðrarfelag, og Anna Arnfríðudóttir Andresen er nevndarlimur, og tær havi eg tosað við. Læs resten →

Tey skoða kappróðrarbátar á sandinum í Runavík. Stórur áhugi var altíð at síggja bátarnar. 

Føroysk róðrarsøga er áhugaverd, og nógv lesitilfar og myndir eru at finna ymsastaðni. Á heimasíðuni Drekin.fo brúktu menn í 2003 vikur at skriva inn øll hagtøl aftur til 1973, men nú kanst tú í Kringvarpinum síggja hagtøl aftur til 1960. Á Stavnur.fo eru eisini nógv gomul hagtøl at síggja. Úr hagtølunum kanst tú lesa mangt millum annað, at róð var fyrstu ferð á skálafjarðarstevnu í 1961 og á varmakeldu í 1963. Vildi mett, at myndin omanfyri er frá miðskeiðis í 1960-árunum. Tríggir gulir bátar eru har Eysturoyingur, Sølmundur og Tjaldur. Vit síggja eisini bátarnar úr Vestamanna, og hvítt drekastevnu kemur undan longst burtur. Tá var vanligt, at bátarnar stóðu til framsýningar báðar stevnudagarnar, og nógv fólk gingu millum bátarnar at síggja vøkru kappróðrarbátarnar. Men aftur til hagtølini. Læs resten →