Um reppið at Sjómansskúlin í 1920-árunum blev fyrsta ellisheim í Havn

Ótrúligt, at tað eydnaðist dønunum Viggo Ryving Jensen og Andreas Nielsen longu í 1905 at byggja so stór hús til navigatiónsskúla. (Myndin Tórshavn – fólk og yrki)

Tá vit í 2018 síggja, hvussu Havnin og harvið Suðurstreymoy í húsatali vaksa við fúkandi ferð, so er eisini áhugavert at síggja eldri myndir úr Havn, har einstøk stór hús vera bygd uttanfyri bøgarðarnar. Sjómansskúlin frá 1905 í J.C. Svabosgøtu er eitt dømi og sæst á nógvum myndum einsamallur úti við skipasmiðjuna. Men ikki visti eg av, at tað var um reppið, at Sjómansskúlin seinast í 1920-árunum gjørdist fyrsta ellisheimið í Føroyum.

Í 1920-árunum fór serlig menning fram í Havn, tí nýbygda Dronning Alexandrines Hospital omanfyri Sandagerðsnes fór at virka 23. februar 1924, og um hetta mundið var eisini farið undir fyrsta byggistigið av Molanum.

H.C.W Tórgarð teknaði fleiri uppskot til nýtt ellisheim. (Mynd: Bókin Tíðarhvarv)

Ágangur var á Tórshavnar kommunu um at byggja ellisheim, tí so nógvir eldri borgarar í Havn livdu undir vánaligum korum. Tá var einki Nærverk ella Almannastovu, og fleiri eldri fólk lógu hjálparleys heima.

Áhugavert at síggja politiska stríðið, tí meirilutin í býráðnum vildu heldur brúka pening til nýtt havnarlag og vegir, enn at byggja ellisheim. Í 1904 komu Viggo Ryving Jensen cand.phil og Andreas Nielsen fyrrverandi stýrimaður hjá ØK til Havnar. Báðir høvdu góða útbúgving, og skjótt sóu teir, at tað var í skiparaútbúgvingini, teir skuldu virka. Teir hildu seg siggja ávísan tørv.

Teir gjørdu skjótt av og søktu um byggiloyvi til stóran sjómansskúla, og byggiloyvi fingu teir longu 15. februar í 1905, og longu 1. november sama árið møttu fyrstu seks næmingarnir. Men longu í 1909 góvust teir at halda skúla í nýggja bygninginum. Haldi meg síggja, at teir búðu sjálvir í stóru húsunum.

Eldri mynd av Ellisheiminum, sum var vígt 11. august 1935. (Mynd: Bókin Tíðarhvarv)

Áhugavert at síggja politiska stríðið um Sjómansskúlan, sum síðani kom á aðrar hendur, eftir at danirnir Viggo og Andreas vóru farnir av landinum. Í 1927 stovnar Tórhavnar Býrað navigasjónsskúla eftir sama leisti sum í Danmark. Men eingi høli eru til at taka júst tá.

H.C.W. Tórgarð, arkitektur, verður í 1927 settur at gera tekning til nýtt ellisheim, men røddir í kommununi vildu heldur keypa stóra húsini í J.C. Svabosgøtu. Ja, so fall at enda avgerðin, at kommunan keypti húsini og keyptu trøð við Rættará, har byggjast skuldi ellisheim.

Eftir at nýggjur Sjómansskúli tikin í nýtslu í 1962, stóðu húsini tóm í nøkur ár. Síðan keypti Tórshavnar Skipasmiðja húsini, og skrivstova og teknistovu hevur hildið til har síðani 1976. (Mynd Vagnur)

Áhugavert eisini at síggja, at skjóta avgerðin um húsini í J.C.Svabosgøtu vóru tikin, tí Boekenhoogen katolski presturin í Føroyum søkir í 1931 um byggilendi at byggja ellisheim. Tá kom mest sum fjáltur á menn, tí ikki vildu teir hava sitandi á sær, at katolikar skuldu byggja fyrsta ellisheimið í Havn, ja, í Føroyum. Tí var skjóta avgerðin tikin.

Longu í 1930 gjørdist Navigasjónskúlin, sum hann æt tá, størsti skúli av sínum slag í kongaríkinum, hóast kreppa var í landinum. H.C.W. Tórgarð teknaði fleiri uppskot um nýtt ellisheim í Havn, og endin var, at heim var bygt til 25 fólk. Ellisheimið var vígt 11. august 1935, og fjøruti ár seinni í 1974 var bygt upp í Ellisheimið, har 27 eldri fólk nú búgva.

Sjómansskúlin frá 1962, sum vit róptu skúlan, eitur nú Vinnuháskúlin. (Mynd Vagnur)

Thorshavns Navigationsskole var sum sagt settur á stovn í 1927 og kom at halda til í húsunum við J.C.Svobosgøtu. Ì 1951 skifti skúlin navn og kom at eita Føroya Stýrimansskúli. Í 1962 bygdu tey núverandi Sjómansskúla, sum vit altíð róptu henda skúla.

Áhugavert at hugsa sær, at einaferð var talan um, at húsini í J.C. Svbosgøtu 31 skulu brúkast til ellisheim, og at tað var katólskur prestur, sum skundaði undir at byggja ellisheim í Havn. Tóshavnar kommuna átti húsini, men tá nýggi Sjómansskúlin var tikin í nýtslu í 1962, keypti Tórshavnar Skipasmiðja seinni húsini, sum høvdu staðið tóm í nøkur ár. Húsisni máttu umvælast, tí bjálving vantaði, men í 1976 var arbeiðið liðugt, og kom skrivstova og teknistova at halda til har.

Um tú ynskir at lesa meira um fyrsta ellisheimið í Føroyum, so gav Jákup Lindenskov, sáli, í 2001 út bókina Tíðarhvarv – Ellisheimið í Havn. (Vagnur)

Viðmerkingar

viðmerkingar

Leave a reply