Monthly Archives: juni 2015

Meiningahornið – Hví drepa hvalin, tá hann ikki er mannaføði?

Hví drepa hvalirnar, tá granskarar siga, at hvalurin ikki longur er mannaføði.
Hví drepa hvalirnar, tá granskarar siga, at hvalurin ikki longur er mannaføði.

Flestu føroyingar fylgja við málinum um Sea Shepherd og teirra verju av grindadrápi. Nógv er skrivað og nógv er filmað, nógv løgreglufólk og rættarsakir ímóti Sea Shepherd fólkunum. Mínar kenslur er blandaðar, tí sjálvt um mær dámar ein spikbita, hugsi eg mangan, hvar Pál Weihe og hansara fólk eru í løtuni í Sea Shepherd málinum, tí bæði Pál Weihe og landslæknin hava sagt, at tvøst og spik ikki eru mannaføði. Eg havi til stuttleika funnið fram nøkur brot, hvat Páll Weihe og onnur hava sagt um tvøst og spik. Les meira…

Sandavágs kirkja og skonnartin Sólarris, sum fórst undir Íslandi

Sandavágs kirkja varð vígd 29. apríl 1917. (Mynd Vagnur)

Hvørja ferð tú koyrir gjøgnum Sandavág og sært vøkru Sandavágs kirkju, sveima afturvendandi tankarnir um góðar hondbóltsløtur í bygdini. Serlig er ein hending, sum er ritað rimmar fast í minni títt, og tað er, tá ið tú sum ungur hondbóltsspælari vart boðin til døgurða á Steig, har spælari búði, sum spældi við SÍF. Umframt at fáa frálíkan døgurða fóru vit í kirkju, áðrenn farið var at spæla hondbólt. Pápi SÍF spælaran bjargaðist, tá ið skonnartin Sólarris fórst undir Íslandi 18. august 1941. Tríggir av manningini bjargaðust á einum flaka, og fimm mans sjólótust. Les meira…

Føroyska bókin – “Ziskatrøðbrekkan” eftir Christoffer Jensen er væl skrivað (1)

Væl hýrt børn úr Klaksvík í heimabundnum troyggjum og gummiskóm.
Væl hýrd børn úr Klaksvík í heimabundnum troyggjum og gummiskóm.

Tá ið vit tosa um føroyskar bøkur, er talan um fagrar bókmentir og yrkisbókmentir. Fagrar bókmentir eru skaldsøgur, stuttsøgur og yrkingar. Tilfar, sum rithøvundar hava funnið uppá. Yrkisbókmentir eru ævisøgur, bygdasøgur og aðrar bøkur skrivaðar um ymist í samfelagnum. Eg fari av og á at ummæla føroyskar bøkur, sum eg havi lisið, ummæla tær á mín egna hátt. Fyrsta bókin er Ziskatrøðbrekkan – at vaksa upp í 1950-unum eftir Christoffer Jensen. Bókin er áhugaverdur lesnaður. Les meira…

Úr myndasavninum – Tórsgøta fyri júst hundrað árum síðani

Myndin er tikin fyri 100 árum síðani. Fríðarligt í gøtunum, tí tá var eingin bilur í Føroyum. (Mynd Havnarmyndir - fyrr og nú)
Myndin tikin fyri júst 100 árum síðani. Fríðarligt í gøtunum, tí tá  eingir bilar. (Mynd Havnarmyndir – fyrr og nú)

Tórsgøta í Havn hevur altíð havt mín áhuga, tí pápi mín var føddur og uppvaksin í Tórsgøtu. Áhugavert at síggja myndina omanfyri, sum er tikin í 1915, tvey ár eftir at pápi okkara var føddur har og sjey ár fyri, at fyrsti bilurin kom í havnargøtur 6. mai 1922. Pápi plagdi at siga, at tey um veturin plagdu at sleta frá teimum oman Tórsgøtu og kappast um, hvør kom longst út í Vágsbotn. Húsini hjá pápa og teimum síggjast akkurát ikki á myndini. Tey vóru nærmasti granni við húsini hjá Niels í Heiðinum, sum síggjast uttast vinstrumegin. Áhugavert at síggja, hvussu konufólkini er klødd. Les meira…

Ikki bara núverandi festarar hava rætt til landsjørðina

kjkjk
Vit onnur hava eins góðan rætt og bøndirnir at ogna okkum landsjørðina. (Mynd Vagnur)

Vit hoyrdi einki aftur til uppskotið hjá Jacobi Vestergaard landsstýrismanni, sum ætlar at einskilja landsjørðini, og í hesum sambandi standi eg klárur at keypa mær ein hagapart í Suðurstreymoy. Men so er spurningurin, um eg sleppi at bjóða uppá hagan, sum eg havi eyguni á, tá uppboðssølan einaferð fer fram. Haldi ikki tað er rætt, at bara núverandi festarar sleppa at bjóða upp á landsjørðini. Hetta er órættvíst, tí tað eru so fáir festarar, sum liva at seyðinum í Føroyum. Annars rokni eg ikki við, at landsjørðin verður einskild. Les meira…

Úr myndasavninum – Petur Reinert var undangongumaður

Petur var mettur sum "kongurin" á Eiði. Hann brendi fyri ítróttinum í bygdini.
Petur var mettur sum “kongurin” á Eiði. Hann brendi fyri ítróttinum í bygdini.

Nógv er at tríva í av góðum hondbóltsminnum, og hesuferð steðgi eg eitt bil við Peturi Reinert læknan av Eiði, sum einaferð bjargaði mær skotarminum í einum hálvleiki í høllini á Hálsi. Hetta var fyrst í 1970-árunum. – Petur Reinert var eitt slagi av kongi á Eiði, tí hann var í fremstu røð alla staðni, tað veri seg í hondbólti, fótbólti, slóðaði fyri flakavirkinum og keypti skip, sigur vinmaðurin Knút Vesturdal. Les meira…

Dunnuhylurin í Plantasjuni hevur í løtuni ongan góðan

kjkjkjkj
Ikki vøkur sjón at síggja ovara hylin. Tað mátti borið til at fingið tett hylin. (Mynd Vagnur)

Spákaði mær niðan í Plantsjuna í kvøld til tess at síggja, um nakrir dunnuungar eru komnir. Havi í ár sæð eina dunnu við ungum, men hon misti skjótt allar ungarnar. Ikki tespuligt var at síggja ovara hylin í Plantasjuni, tí mest sum einki vatn var í hylinum. Flestu dunnurnar vóru rýmdar. Hylurin var stórt runudíki. Haldi meg minnast fyri einum árini síðani, at Tórshavnar kommuna skuldi umvæla hylin og fáa meira vatn at renna í hylin. Men enn er einki hent. Trupulleikin er ikki bara vatnið, tí ovara hylur lekur illa, tí minkar vatnið skjótt, sjálvt um nógv vatn er komið í áirnar seinastu vikurnar. Les meira…

Kongaminni varð í 1882 reist til minnis um vitjanina hjá Christiani IX kongi í 1874

Kongaminni er vakurt listaverk, sum stendur á vælvaldum plássi. (Mynd Vagnur)

Herfyri spákaði eg mær niðan á Kongaminni á Gripsheyggi í Havn. Ótrúligt vakurt útsýni suður í Nólsoyarfjørð, vestureftir og norðeftir. Tú sært alla Havnini, og plássið er væl valt av fólki úr Havn, sum í 1882 reistu Kongaminni til minnis um kongavitjanina hjá Christiani IX kongi í 1874. Sjálvandi sveimaðu tankarnir á hesum vakra plássi. – Føroyingar hava altíð hildið nógv av kongshúsinum í Danmark, men vit reisa ikki kongaminni til minnis um Margrethu drotning, bara hon setir føturnar á føroyska jørð. Les meira…

Mamma fekk blómutyssi, sum drotning Margretha skuldi hava

Blómutyssið, sum Margreta drotning skuldi hava,  stendur á borðið í gongini á Ellisheimnum. (Mynd Vagnur)
Blómutyssið, sum Margretha drotning skuldi hava, stendur á borðið í gongini á Ellisheiminum. (Mynd Vagnur)

Eitt systkinabarn mítt var komin til Føroya at vitja pápa sín, sum býr á Tjarnargarði. Í hesum sambandi náddi hon eisini 97 ára føðingardagin hjá mammu, sum var í vikuni á Ellisheiminum í Havn. Systkinabarnið fór inn í blómuhandil at keypa blómutyssi at geva mammu. “Nú skalt tú fáa vakurt blómutyssi, sum Margretha drotning skuldi hava.” Blómuhandilin hevði bílagt rúgva av blómum uttanlands, sum vóru bílagdar til ymist í sambandi við drotninginavitjanina. Dagin eftir, at nógvu blómurnar vóru komnar til Føroya, vóru bíløgdu blómurnar ógildaðar, tí vitjanin var avlýst. Drotningin dámar væl tær hvítu margueriti blómurnar og serligar reyðar rósur. Blómutyssið er bundin saman á serligan hátt. Nú veit eg ikki, um blómuhandilin fær endurgjald fyri bíløgdu blómurnar. Borgarstjórin á Tvøroyri hevur so verið í fjølmiðlunum og sagt, at løgmaður má syrgja fyri, at tey, sum hava havt útreiðslur av avlýstu drotningvitjanini mugu fáa endurgjald. Sjálvandi skuldi drotningavitjan verið útsett sama dag, sum fólkatingsvalið varð útskrivað. (Vagnur)

Úr myndasavninum – Kyndil fór til Kekkoslovakia eftir venjara

Igor og Peter Sigurd avmyndaðir í Vestmanna í 1986. (Mynd Vagnur)
Igor og Peter Sigurd avmyndaðir í Vestmanna í 1986. (Mynd Vagnur)

Herfyri kom eg fram á serliga mynd, sum eg tók í Vestmanna í 1986. Myndin er av kyndilsvenjaranum Igor Kmec og Peter Sigurdi Rasmussen við blómutyssi í hond. – Hví taka hesir báðir í hondina hvør á øðrum, og hví Petur Sigurd við blómutyssi. Ikki fekk eg tá fatur í Peter Sigurdi, tí hann var í Danmark, men nú er Peter Sigurd komin aftur, og eg fekk søguna um myndina.

– Eg var venjari hjá VÍF hetta árið, og Igor Kmec vandi Kyndil, og myndin er óivað tikin fyri dystin, sum var avgerandi, um tað bleiv Kyndil ella VÍF, sum vann FM-heitið. VÍF vann dystin 23-20 og harvið FM-heitið, men um tað var Igor, sum gav mær blómutyssið, minnist eg ikki, sigur Peter Sigurd.

Í 1985 tók Kyndil stórt tak at fara til Kekkoslovakia eftir venjara, og nýggi venjarin Igor Kmec var ikki hvør sum helst. Igor hevði ítróttaútbúgving á professarastigi, og í 1978 leiddi hann VSZ Kosice til meistaraheitið í kekkoslovakisku kappingini. Igor var eisini hjálparvenjari hjá kekkoslovakiska A-manslandsliðnum fyrst í áttatiárunum. Les meira…