Havnin hevur ikki fyri neyðini nakra menningarkvotu

Hetta er myndin í dag á Vestarubryggju. Bátar landa til Landingarmiðstøðina, og fiskurin fer bilum til virki kring landið. (Mynd Vagnur)

Síggi í morgun á in.fo, at Heðin Mortensen vil hava fólk at sláa ring um Havnina og fáa fiskivinnuvirksemi aftur á Vestarubryggju beinanvegin. Fáa latið upp Bacalao. Her haldi eg, at Heðin veit ov lítið um fiskivinnuna í Havn, tí í Havn er mest sum eingin fiskivinna longur. Egningarskúrarnir standa tómir og myrkir, og í Havn er bara ein landingarmiðstøðu. Skip og bátar landa fiskin fyri síðani at vera sendur við stórum bilum til virki kring landið. Flestu fiskiskipini eru seld úr býnum, har tey seinastu fýra fóru til Sørvágs. Eftir eru Enniberg, einstakt uppisjóvarskip og nøkur heilt fá skip við TN á bógnum. Tað var tann tíð, tá landað vóru 12-15000 tons av botnfiski til Bacalao  Les meira…

Kvørkveggja kann gerast ómetaliga tamur fuglur

Kvørkveggja kann gerast heilt tamur fuglur, sum ikki gongur sum nógvir aðrir fuglar. Hon hoppar, tá ið hon leitar sær eftir føði. Steggin er svartur og hevur gult nev. Bøgan er dimmmorreyð.  (Mynd Vagnur)

Fyrrapart plagi eg at spáka fram við Havnará og eftir ymsu gøtunum í Plantasjuni. Nógv fólk vitja Plantasjuna hvønn dag, hetta síggi eg úr køksvindeyganum. Onkuntíð havi eg minna myndatólið í lummanum, og tímur tú at hyggja nóg væl, so er altíð okkurt at taka mynd av. Hesa tíðina eru sílini í ánni, sum tú kennir aftur, har eru krákir, fiskimásar, dunnur og smáfuglar. Mánadagin fylgdi ein kvørkveggja mær eina løtu ovast í Plantasjuni. Steðgaði eg, steðgjaði hon, men so var hon við eitt burtur. Tað eydnaðist mær at fáa eina mynd av vøkru bøguni. Kvørkveggjan hevur hildið til í Føroyum síðani 1930 árunum. Les meira…

Úr myndasavninum – Smyril frá 1967 var longu frá degi eitt ov lítil og ótíðarhóskandi

Smyril frá 1967 var longu frá byrjan ov lítil og ótíðarhóskandi til Suðuroyarsiglingina. (Mynd Tórshavnar Skipasmiðja)

Vit fylgdu væl við, tá Tórhavnar Skipasmiðja í 1967 bygdi nýggja Smyril til Suðuroyarsiglingina. Skjótt sóu vit, at skipið sýnist alt ov stutt serliga har afturi. Søgur gingu tá um, at økið við skipasmiðjuna var ov stutt niðan ímóti Hornabø til tess at byggja longri bát, tí kom báturin at síggja soleiðis út. Hetta fari eg at spyrja fyrrverandi stjóran um, næstu ferð eg vitji hann. Smyril, sum tók 250 ferðafólk,  fór av bakkastokki í 1967. Smyril kundi eisini gera stuttar uttanlandsferðir, og hann gjørdi fleiri ferðir til Scalloway í Hetlandi, men tá hevði hann bert loyvi at taka trýs ferðafólk.

Longu tá ið Smyril fór av bakkastokki í 1967, var greitt, at hann var ov lítil og ikki tíðarhóskandi til Suðuroyarsiglingina. Tíðirnar um hetta mundið broyttust til tað betra í Føroyum, og longu í 1975 keypti Strandferðslan ferjuna Morten Mols, sum var navngivin Smyril. Seinni kom ferja av sama slagi, sum fekk navnið Teistin, sum fór í fasta rutu til Skotlands. Hetta var rættilig kollvelting, tí nýggi Smyril kundi eisini flyta nógvar bilar millum oyggjarnar. Gamli Smyril fekk navnið Dúgvan og var í 1980 til seld Guinea. (Vagnur)

Úr myndasavninum – 55 ára gomul áhugaverd mynd av Vestaruvág

Áhugavert at síggja sleiparan hjá Kampsax, sum skipasmiðjan yvirtók , og at síggja Heklu, sum vit ungu mangan sníktu okkum umborð. Myndin er frá 1962.

Myndin omanfyri er serlig fyri meg og onnur ung, sum í ungdómsárunum hildu til á Vestarubryggju og har um leiðir. Minnist ikki rættiliga sleiparan, sum Kampsax lat skipasmiðjuni, eftir at fyritøkan var liðugt at gera annað byggistig av Molanum. Hetta var seinast í 1950-árunum. Tað hevur uttan iva sína orsøk, at eg ikki minnist sleiparan hjá Kampsax, tí vit búði uppi við Landavegin, og tað var ikki talan um at fara oman til sjóvarmálan at spæla, uttan vit dugdu at svimja. Serliga minnist eg Heklu, sum øll ungdómsárini lá fyri teym á Vestaruvág. Les meira…

Úr myndasavninum – Phil & Søn longdi Molan út í fulla longd

Áhugavert var at síggja, tá kisturnar vóru sleipaðar á sjógv. (Myndin, sum FinnBjørn tók, er frá 1971)

Áhugavert at fylgja arbeiðinum at víðka um havnarlagið í Havn. Tveir grótbátar sigla alt døgnið frá lítlu fyribilsbryggjuni á Glyvursnesi og inn ímóti Molanum. Nýggi brimgarðurin er um at fáa skap og sæst suður í Nólsoyarfjørð. Hyggur tú í kikaran, so sært tú stóru dumpararnar koyra grót úr Grótbrotinum og oman til sjóvarmálan, har gravimaskina lastar grótbátarnar. Teir halda bara frí sunnudag til nátturðatíð, og so herja teir á aftur. Tosaði við mann umborð á grótbáti, og hann segði mær, at tveir mans eru umborð á grótbótinum. Skipari og dekkari sum sigla í ein mánað og hava frí í ein mánað. Teir arbeiða tólv tímar um døgnið og arbeiða fjúrtan dagar um náttina og fjúrtan dagar um dagin. Les meira…

Úr myndasavninum – Byggifyritøkan Kampsax stóð í 1950-árunum fyri 2. byggistigi at leingja Molan

Vit síggja eisini Tjaldrið, sum fór seinastu ferð úr Føroyum 20. oktober 1967.

Hesa frálíku mynd tikin í skýming frá 1950-árunum sendi FinnBjørn Guttesen mær í morgun. Hann er uppvoksin í Hornabø og veit nógv um skip og gamalt í Havn. Á myndini er byggifyritøkan Kampsax farin undir annað byggistig av Molanum. Vit síggja úr Molanum nakað av grótkasti. Fyrsta byggistigið byrjaði í 1922/23 og triðja byggistigið seinnapart í 1960-árunum. Hetta er so annað byggistigið at leingja Molan út í fulla longd, sum var liðugt seinast í 1950 árunum.  Les meira…

Politiska hornið – Okkurt er spinnandi galið í okkara landi

Landsverki fær ikki ta játtan, sum skal til, til tess at halda tunlarnar í tryggum standi.

Tað var dapurt at hoyra Henrik Old í Kringvarpinum í gjárkvøldið. Hann var meira fáorðaður enn vanligt og kroystur um viðlíkahaldið av tunlunum í Føroyum. At hugsa sær, at 150 milliónir krónur skulu á borðið hjá Landsverki, skulu tunlarnir lúka trygdartreytirnar, sum tildømis eru í Noregi. Men Landsverk hevur bara tríggjar milliónir at taka til. Vegirnir kring landið eru í ringum standi, og játtanin seinnu árini til umvælingar av vegunum er minkað niður í næstan einki. Hetta fer alt fram, meðan vit hava so góðar tíðir í Føroyum sum ongantíð áður. Hetta óskiljandi, tá hugsað verður um, at útlendingar fara avstað við 800 krónum um árið úr okkara fiski – og alivinnu. Les meira…

Meiningahornið – Alt ov nógvur matur fer aftur í havið

Hesa vøkru myndina sá eg Facebook.
Hesa vøkru mynd sá eg Facebook.

Tá ið eg síggi snotuliga trolararnar fullfermdur koma aftur úr Barentshavinum, hugsi eg um allan matin, sum fer aftur í havið. Lippur, kjálkar, rogn, uggar, livur og ryggir, sum kundu verið malin til mjøl. Eg havi hoyrt onkran sagt, at flakið er bara 30/35% av fiskinum, restin fer aftur í havið. Klaksvíkingar royndi seg við nýggjum Skálabergi, har allur fiskurin kom til høldar, men trolarin varð seldur av landinum. Les meira…

Úr myndasavninum – Tá neistakvinnur í 1979 spældu fyrstu Europa cup dystirnar

Neistinkvinnur og venjarin Hjørleif Kürberg hyggja í Sosialin, hvat skrivað er um dystirnar.  Vit síggja frá vinstru Helenu Mortensen, Ritu Berg, Ingun Larsen, Hjørleif Kürberg og Ruth Róin. Kvinnan við bakinum til er Torgerð Klein.

Í 1978 og 1979 fóru stórhendingar fram í Neistanum, tí tá skuldu neistakvinnur fyri fyrstu ferð spæla Europa cup dystir fyri meistaralið. Tá var kappingin øðrvísi enn nú, tí tú kundi longu í fyrsta umfari møta eitt av sterkastu liðum í Europa. Fyrsta umfarið skuldi spælast seint um heystið í 1978, men neistakvinnur trektu frítt í fyrsta umfari. Spælarar bíðaðu spentir, hvat lið Neistin skuldi spæla í øðrum umfari, sum skuldi spælast í januar mánað í 1979. Neistin trekti polska meistaraliðið K.S. Ruck úr býnum Krakow, sum játtaði at spæla báðar dystirnar í Føroyum. Les meira…

Seinasta heilsan til havnarmyndirnar Eivind í Gongini og Kára Mouritsen

Eivindur málaði málningin av Pau í 2004. Gott minni at hava um Eivind, (Mynd Vagnur)

Herfyri andaðust tvær kendar havnarmyndir Eivindur í Gongini og Kári Mouritsen 73 og 74 ára gamlir. Við hesum fáu orðum fari eg at minnast báðar kreativu menninar í tveimum samanhangum. Frá Sjónleikarhúsinum og tiltakinum Aftur í 60-árini, sum Neistin skipaði fyri í tjúgu ár frá 1988 til 2007.

Í arbeiðsrúminum heima hongur lítil málningur, sum eg í 2004 keypti frá Eivindi í Gongini á framsýning í Smiðjuni í Lítluvík. Málningurin er av indiska dreinginum Pau, sum hvønn morgun á súkklu kom við morgunbreyði til Eivind og tey.

Kendi heilt væl Eivind, sum vit fyrst kendu frá handlinum í Gongini, men so eisini frá Sjónleikarhúsinum.

Eivindur var frálíkur dansari, og serliga dugdi hann væl at dansa Rock and Roll, sum krevur skjótleika og fimi. Í tiltakinum Aftur í 60-árini skipaðu vit eisini fyri mótasýning og skemti á pallinum. Og tá var boð eftir Eivindi at dansa Rock and Roll til 60-ára tónleik. Eivindur var altíð í góðum lag, skemtingarsamur og fittur at práta við. Les meira…