Úr myndasavninum – Áhugaverd fótbóltsmynd frá fyrst í 1940-árunum

KÍ er annað liðið, og so er spurningurin, um hitt liðið er HB ella eitt suðuroyarlið. Strípurnar á HB búnanum vóru myrkari enn tær á myndini.  

Áhugavert er altíð at royna at seta árstal á gamlar myndir, og serliga myndir fyri mína tíð. Skjótt er at síggja, at myndin omanfyri er uttan iva tikin undir krígnum. Hondbóltsvøllurin við síðuna av fótbóltsvøllinum og tennisvallirnir longri uppi boða frá hesum. Fara vit fyrst til tennisvallirnar, har annar var grúsvøllur og hin betongvøllur, so kundi spælast á vallunum í 1939. Neistin var stovnað í 1931 og fyrstu árini spældu tey hondbólt á uppstrikaðum vølli á fótbóltsvøllinum. Í 1936 var farið undir at gera hondbóltsvøll við síðuna av fótbóltsvøllinum, og í 1938/39 kundi spælast á vøllinum. Fara vit niðan um tennisvallirnar, so var nýggjur hondbóltsvøllur liðugur í 1946. Síggi í Ìtróttatíðindi, at arbeiðið at gera vøllin var boðið út í 1945, og longu árið eftir kundu tey spæla hondbólt á vøllinum. Vøllurin fór undir kav, tá tey bygdu svimjihøllina. Hetta var ein grúsvøllur, sum bleiv asfalteraður í sambandi við, at ÍSF fylti 25 ár í 1964. Á myndini omanfyri er hesin hondbóltsvøllur ikki gjørdur. So myndin er tikin fyrst í 1940-árunum. Annað fótbóltsliðið á myndini er KÍ, og so er spurningurin, um hitt liðið er HB ella eitt suðuroyarlið. Uttan iva ein ólavsøkudystur við heilt nógvum áskoðarum. Nevnast kann , at fyrsti fótbóltsvøllurin í Gundadali var tikin í brúk 18. juni 1911, tá tvey HB lið spældu á vøllinum. (Vagnur)

Úr myndasavninum – Stóra bumbuholið við Íslandsvegin bergtók okkum ungu

Bumbuholið við Íslandsvegin. Tá vit ungu sóu bumbuholið fyrstu ferð, var tað tilgrógvið og sýntist tí minni enn á myndini.

Nú ein dagin eg spákaði úti í Mattalág í Havn, kom eg at hugsa um mynd av stórum bumbuholi frá seinna heimsbardaga. Vit børn vistu fyrst í 1950 – árunum um tvey stór hol í Mattalág, har týskur flúgvari kastaði tvær bumbur. Eg spurdi einaferð mammu um hendingina, og hon minnist hendingina væl. Mamma og pápi fluttu í nýggju húsini við Landavegin í 1941, og hon sigur soleiðis: – Guttormur Poulsen systkinabarn mammu var altíð bangin, tá hann hoyrdi bumbulúðurin ýla. Henda dagin var Guttormur inni hjá okkum, og tá hann hoyrdi lúðurin og flúgvaran, sprakk hann á dyr og helt leiðina vestureftir út eftir Landavegnum, har fá hús tá vóru. Men Guttormur kom ikki so langt, tí flúgvarin kom í sama rættning, sum Guttormur rann, og kastaði bumburnar í Mattalág tætt við Íslandsvegin. Tá báðar bumburnar brustu, goymdi Guttormur seg undir eini brúgv um Rættará. Við Ellisheimið spældu vit ungu millum nógvar leivdir frá krígnum, tí har stóðu enn fýra barakkir og fleiri húsagrundir. Ikki fyrr enn í 1960 – árunum vóru barakkirnar burturbeindar og millum annað Heilsufrøðilig starvsstova og garaga til líkbil bygd á staðnum. (Vagnur)

 

Sum væntað er kjakið um hjúnarbandslógina tagnað

Tey samkyndu fingu dyggan stuðul frá fólkinum. (Mynd Vagnur)

1. juli í ár upprann dagurin, tá samkynd í Føroyum kunnu giftast borgaliga. Nógva kjakið um hjúnarbandslógina var drúgt og til tíðir ógvuliga hart bæði í tinginum og millum manna. Fólk tosaðu um, at var hjúnarbandslógin samtykt, var vandi fyri, at innaru múrarnir og kirkju og samfelag fóru at falla. Mangt var brúkt sum grundgevingar í hesum kensluborna máli, men sjálvandi fella ikki nakrir múrar, bara tí nøkur samkynd í Føroyum kunnu giftast borgarliga. Eitt hjúnarband er bara avtala millum tveir persónar, sum vilja liva saman. Fyri meg og stóra meirilutan av føroyingum var málið um hjúnarbandslógina bert eitt avgreiðslumál, og sum skuldi avgreiðast einaferð med alla, so tey samkyndu og vit onnur fingu frið. Samkynd hava altíð verið í Føroyum, og tey skulu sjálvandi hava somu rættindi í samfelagnum sum vit onnur. At hótta við, at kirkjan fer í tvíningar og samfelagið við, er heilt burturvið. Vit eru farin um hálvan august mánað, og vit hava ikki hoyrt um eitt samkynt par, sum er gift. Tíbetur vil eg siga, tí um so var, so kemur hetta ikki okkum øðrum við. Vit minnast jú orrustuna á sinni um § 266 b. Fólk hava fyri langari í tíð síðani gloymt alt um § 266 málið, soleiðis verður eisini við hjúnarbandslógini. Lívið gongur víðar, og kjakið um hjúnarbandslógina er so líðandi tagnað. Eg haldi tó, at tað var ógvuliga óheppið, at kirkjan var drigin inn í málið um hjúnarbandslógina, tí hetta ynskti LGBT ikki frá byrjan. Vit áttu eisini at sloppið undan kjakinum um signina í kirkjuni, og at kirkjan mátti taka óhepna avgerð hesum viðvíkjandi. Hetta var alt óneyðugt. (Vagnur)

Vakurt og dragandi at hyggja at stóra fossinum í Sandagerði

At hyggja at fossinum er vakurt og dragandi. Øgilig vatnmongd, sum eisini kemur longu leiðina langt inni í Havnardali. (Mynd Vagnur)

Vøkur sjón fríggjamorgunin í seinastu viku at ganga úr Sandagerði og niðan ímóti Spinnarínum við Mylluhylin. Áarføri, og Sandá var vøkur og stór. Áarvøksturin var so stórur í nógva regninum, at nógvur sandur í Sandagerði er farin út á sjógv, og sandurin fingið annað skap í oysandi regninum. Stóri fossurin er var so stórur, vakur og dragandi, at tú kanst standa leingi og hyggi í fossin, meðan tankarnir reika. Og ungdómsminnini eru nógv í Sandagerði, har vit sum unglingar svumu og spældu. Les meira…

Fýra fransmenn svumu eisini um Nólsoyarfjørð í sambandi við Ovastevnuna

Til tess at raka bygdina í Nólsoy, mást tú leggju upp fyri steyminum. Plottaramynd av teinum Leivur svam.

Altíð spennandi í familjuni tá beiggi okkara Leivur Michelsen ætlar sær at svimja um Nólsoyarfjørð, sum hann eisini gjørdi fyri trimum árum síðani. Onkur okkara heldur, at hetta er ov stórur biti at taka, tí maðurin er ikki ungur longur. Men hann er í góðari venjing og hevur mangan áður svomið á sjónum. Hann er elsti svimjarin, sum hevur svomið um Nólsoyarfjørð í sambandi við Ovastevnuna, sum hevur tjúgu ár á baki. Tjúgu svimjarar lupu á bláman Yviri við Strond seinasta leygardag, og millum svimjararnar vóru eisini fýra fransmenn. Tríggir svumu eisini um fjørðin í fjør. Les meira…

Úr myndasavninum – Havnin fyrst í 1900 – talinum

Fyrst í 1900 – talinum búðu í Havn tíggju prosent av fólktalinum í Føroyum. Nú er talið 41,9 prosent. (Mynd Havnin – fólk og yrki)

Áhugavert at síggja myndina tikna fyrst í 1900 – talinum. Tá táttaði fólkatalið í Havn í tvey túsund fólk, men umstøðurnar hjá fiskivinnuni vóru ikki góðar, tí Havnin var brimpláss, og eingir vóru bryggjukantarnir til skip og sluppir, sum vit síggja liggja fyri teymi. Havnin lá opin fyri havaldunum á lágættunum, og var óveður, máttu sluppirnar taka til rýmingar inn á Skálafjørðin. Tað var ikki fyrr enn í 1922, at farið var undir at byggja Molan, sum var bygdur í trimum byggistigum. Eisini áhugavert at síggja vatnbrunnin frá 1912, sum var ein av trimum vatnbrunnum í Havn. Myndin er tikin eftir 1916, tí vit síggja Realskúlan, sum mest sum var bygdur uttan fyri bøgarðarnar. Pápi min plagdi at síga, at fólk á Reyni og undir Pisavarða og har um leiðir vóru í øðini, at skúlin var bygdur so langt frá fólkinum. Alt ov langt hjá børnunum at ganga niðan í realskúlan. Nakrir stórir bygningar eru at síggja millum annað Havnar Kirkja frá 1788 og Føroya Banki frá 1904. Og Skansin er sjálvandi eisini har og bygningirnir úti í Tinganesi. Siti júst og hyggi í “Kommunan í tølum”, og til stuttleika kann nevnast, at í 1901 búðu 1656 fólk í Havn, í 1925 2.896 fólk, í 1950 5.607 fólk, í 1975 11.329 fólk, í 2000 17.777 fólk, í 2010 19.915 fólk og í 2017 er talin farið upp um 20.000 fólk í Tórshavnar kommunu. (Vagnur)

Vakurt at síggja suður í Nólsoyarfjørð eitt stilt leygarkvøld

Leygarkvøld og mánalýsi. Klokkan er um hálvgum ellivu, og tað er farið at skýma. (Mynd Vagnur)

Tað kemur meira enn so fyri, at fólk spyrja meg, um eg keði meg ella fái tíðina at gangu, nú man er vorðin eftirløntur lærari. Plagi at siga, at tað er bara ein tíma á døgninum, at eg kann keða meg, og tað er um tíggju/ellivu tíðina um kvøldið. Veit ikki rættiliga, um eg skal fara til songur og lesa í eini bók ella skal finnu uppá okkurt heilt annað. Uppi á loftinum hjá okkum er frálíkt útsýnið suður í Nólsoyarfjørð, og áhugavert er at síggja virksemið á Glyvursnesi, har stórir dumparar koyra grót úr grótbrotinum oman á lítlu bryggjuna. Grótið verður síðani siglt í tveimum grótbátum og søkt á botn, har nýggja havnarlagið skal gerast. Dýpið var um seytjan metrar, og nú er grótið komið hálva leið upp í sjógvin. Skip og størri bátar mugu tí sigla út um stóra boyu. Hvørt leygarkvøld og viðhvørt sunnukvøld koma fraktskip á Havnina, men eftir fáar tíma, fara skipini frá bryggjuni aftur. Leygarkvøldið var vøkur sjón at síggja suður í Nólsoyarfjør. Fullmáni og spegilsklárt á sjónum so langt eyguni sóu. Teir sigla grót av Glyvursnesi alt døgnið, og nú tað fer at myrkna, síggjast ljósini frá dumparum og grótbátum enn betur í kikaranum. Tá eg standi og hugleiði um nýggja havnarlagið, kemur mær mangan til hugs, um tað nú er rætt at kroysta alt virksemið á Eystarubryggju, tí frákoyringin frá havnarlagnum er ikki hin besta, og skipini gerast bara størri og størri, og bingjurnar fylla meira og meira. Men nú fáa vit at síggja, hvussu nýggja havnarlagið fer at betra um umstøðurnar har á leiðini. (Vagnur)

Úr myndasavninum – Fólk streymaðu í Gundadal at hyggja at svimjikappingum

Nógv fólk komu altíð í Gundadal at hyggja at svimjikappingum. Tað var nakað serligt at svimja uttandura.

Fekk hesa mynd sendandi í vikuni, og sum eitt skot komu góðu minnini fram í hugaheiminum, tí vit høvdu so nógvar góðar løtur í uttandurasvimjihylinum í Gundadali. Sum smádrongur minnist eg leivdirnar av gamla svimjingarhylinum, sum varð gjørdur í Gundadali í 1930 og stongdur í 1949. Einki vatn var í hylinum, og skiftingarrúmini, sum líktust arbeiðsskúrum, stóðu har nakin og vóru um at detta niður. Men so komu tíðindini frá kommununi, at nýtíðar 25 metrar langur uttandura svimjingarhylur skuldi gerast í Gundadali. Vit høvdu tá lært okkum at svimja í hyljum í Sandá, har vit skiftu aftanfyri onkran stein við Mylluhylin. Havnarfólk fylgdu væl við, meðan hylurin varð bygdur, og so upprann dagurin í 1959, at nýggi svimjingarhylurin læt upp.  “Øll við gulum bondum skulu upp nú”, rungaði um allan Gundadal, tá svimjitíðin var liðug, og tú skuldi upp og onnur í hylin. Beinanvegin, svimjihylurin lat upp, fór Havnar Svimjifelag at skipa fyri svimjikappingum, og fólk vístu kappingunum stóran áhuga. Eitt av hæddarpunktunum tá vóru svimjikappingarnar á ólavsøku og eisini skemtið í hylinum. Nýggja svimjihøllin í Gundadali var tikin í nýtslu í 1982, men nú vit skriva 2017, eru svimjiumstøðurnar ikki broyttar, sjálvt um 9000 fólk búgva fleiri í kommununi. Næsta stóra ætlanin er hálvtrýss metur langi altjóða hylurin. Eg kennist við fleiri andlit á myndini, og ein beiggi mín er eisini har. (Vagnur)

Nólsoyar Páll hevði frálíka ólavsøku – eisini fegin, tí hann ikki skal flytast út á Skinnarasker

Mær dámar væl at standa í Vágsbotni eisini tá bryggjudansur er. (Mynd Vagnur)

Ikki allir føroyingar upplivdu so nógv á ólavsøku, sum Nólsoyar Páll í Vágsbotni. Eitt var ólavsøkan og undirhaldið frá Miðlahúsinunum, men hann fegnaðast eisini um bryggidansin fyri ólavsøku, og tá stór mannfjøld fylgdu á stórskíggja U21 landsliðnum, sum spældi altjóða dystir á høgum støði í Algeria. Men Nólsoyar Páll er eisini fegin, at hann ikki skal flytast út á Skinnarasker, sum býráðslimur ynskir. – Eg standi væl og havi tað gott, skal eg heilsa og siga. Mær dámar væl, tá lív er í býnum heldur at standa einamallur á Skinnaraskeri, meðan ættirnar herja á Eystaruvág. Tá er meira fjálgt í Vágsbótni. Skinnarasker er ikki meira hóskiligt til mansliv og søgu, har Skinnarasker og havið renna saman. Eg fekk stóra ólavsøkugávu, tá eg hoyrdi, at Skinnarasker er friðað, og at Fornminnissavnið og Yvirfriðingarnevndin geva ikki loyvi at flyta meg út á Skinnarasker. Er ætlanin at flyta meg til Nólsoyar ella Klaksvíkar, so forkomið eg mær heldur í Nólsoyarfirði. Mær dámdi eisini væl at hoyra, at sjálvur listamaðurin sigur, at eg standi best í Vágsbotni og eri evnaður at standa júst har. Tað er eisini æra fyri meg at standa so nær Steinpakkhúsinum, Vektarbúðini og húsinum, har einahandilin einaferð helt til. (Vagnur)     

Villdunnan hevur nógvar fíggindar í plantasjuni í Havn

Henda dunna hevði seks ungar, tá eg fyrstu ferð sá hana í ánni. (Mynd Vagnur)

Nógvar dunnur halda til í Plantasjuni í Havn, men tað gongst heilt illa hjá villdunnunum á fáa ungarnar undan. Orsøkin er, at dunnan hevur so nógvar fíggindar. Likkur, fiskimásar, kettur, rottur og serliga krákur, sum eru so snildar. Tað er bara hendinga dunna, sum megnar at fáa nakrar ungar undan. Havi okkurt árið sæð dunnu við tíggju ungum, og eftir fáum døgum er eingin ungi eftir. Bøgan er einsamøll at ansa ungunum, og er ikki sum gásin, har bæði bøgan og steggin ansa ungunum. Dunnan á myndini hevði seks ungar, fyrstu ferð eg sá hana, men nú eru ungarnir tríggir. Teir vaksa skjótt og eru nú so mikið stórir, at teir vónandi klára skerini. Les meira…